poniedziałek, 18 czerwca 2012
niedziela, 17 czerwca 2012
sobota, 16 czerwca 2012
Sławni wodzowie indiańscy
- Amerykański Koń (Żelazna Tarcza)
- Amerykański Koń
- Biała Antylopa
- Biały Koń
- Boją Się Nawet Jego Koni
- Cochise
- Czerwona Chmura
- Czarny Jastrząb
- Deszcz w twarzy
- Geronimo
- Wódz Józef
- Keokuk
- Kopiący Ptak
- Mały Kruk
- Mały Żółw
- Mały, którego Koni się Boją
- Mały Wilk
- Osceola
- Pontiac
- Powhatan
- Rzymski Nos
- Samotny Wilk
- Sekwoja
- Siedzący Byk
- Stojący Niedźwiedź
- Szalony Koń
- Tecumseh
- Waneta
- Wielka Stopa
- Wielki Mały Człowiek
- Wielki Orzeł
http://www.zgapa.pl/zgapedia/S%C5%82awni_wodzowie_india%C5%84scy.html
czwartek, 14 czerwca 2012
legendy Indian Too-tok-a-noo-lah
Wiele księżyców temu dwa małe niedźwiadki zasnęły na skale, która zaczęła rosnąć. Rosła i rosła, aż ona – i niedźwiadki – dosięgła nieba. Matka niedźwiedzica, kiedy to dostrzegła, bardzo się zdenerwowała i postanowiła zebrać wszystkie zwierzęta, by pomogły uratować jej maleństwa. Wszystkie zwierzęta, w tym również potężny grizzly, próbowały – ale bez skutku.
Zwierzęta były smutne i zrezygnowane, gdy nagle zjawiła się najmarniejsza z istot, zwykła gąsienica – too-tok-a nah. Centymetr po centymetrze, dzień po dniu wędrowała do góry, mierząc i przemierzając bezkresną skałę, aż wreszcie dotarła do samego szczytu, gdzie siedziały dwa głodne i wystraszone niedźwiadki. Legenda mówi, że sprowadziła maluchy na dół bezpiecznie, tą samą drogą, którą sama przyszła na szczyt.
Wszyscy synowie i córki plemienia Ahwahnee postanowili uczcić małą too-tok-a nah i nazwali wyniosłą skałę Too-tok-a-noo-lah. Białe twarze zowią tę skałę El Capitan.
legenda Indian Ahwahnee
http://tradycja.wikia.com/wiki/Too-tok-a-noo-lah_(legenda_Indian_Ahwahnee)
środa, 13 czerwca 2012
terytorium Dakotów
Siedem bialych tipi na mapce obok oznacza siedem "narodow" Siouxow.
Jak juz wspomnialem Siouxowie nazywali siebie Ochethi Sakowi, co znaczy tyle co "Siedem Ognisk".
Te siedem "ognisk" lub "narodow" tworzyli: Mdewkantoni, Sisseton, Wahpeton, Wahpekute, Yankton, Yanktonai i Teton (bardziej znani pod nazwa Lakota)
Linie ciagle i kropkowane oznaczaja zwiekszanie sie ziem Lakotow.
Wskutek licznych (i zwycieskich) wojen Lakoci bardzo znacznie powiekszali swe ziemie kosztem swych sasiadow: Wron, Arikara, Czejenow, Arapahow, Kiowow, Gros Ventres, Assiniboinow, Ponca i Paunisow. Po konie, skalpy i jecow organizowali dalsze wyprawy wojenne. Od atakow Lakotow ucierpieli Szoszoni, Omaha, Utahowie, Czarne Stopy i Plaskie Glowy.
Znaczenie numerkow (1. 2. 3. 4. 5.) na mapie:
1. Lakoci przepedzaja Czejenow, Kiowow i Wrony z Czarnych Gor i obszarow polozonych na
poludnie i zachod od nich. Kiowa odchodza na poludnie od Platte a Wrony na zachod od rzeki
Prochowej (ang: Powder). Czejeni przenosza sie na ziemie lezace miedzy Polnocna Platte i
Arkansas.
2. Choć ziemie lezace pomiedzy Polnocna i Poludniowa Platte uwazano za wlasnosc Czejenow
to wielu Oglalow i Brulow tam obozowalo i polowalo. Gdy podczas jednego ze spotkan z bialymi
ustalano granice miedzyplemienne, Oglala i Brule twierdzili ze te ziemie naleza do nich poniewaz
... oni tam poluja. Niektorzy z Oglalow mieli nawet wieksze roszczenia terytorialne. Na przyklad
Czarny Jastrzab z Oglalow powiedzial wyslannikowi rzadu amerykanskiemu Gen. Mitchellowi
"Zyjemy tam gdzie polujemy, czyli pomiedzy rzekami Platte i Arkansas, i [wzgorzem] Red Butte."
Na twierdzenie ze te ziemie nalezaly do innych plemion, Czerwony Jastrzab odpowiedzial tak
"przepedzilismy ich, zachowalismy sie tak jak bialy czlowiek kiedy chce zabrac ziemie Indianom."
Co ciekawe, George Grinnell twierdzi ze gdy w Styczniu 1865 setki wojownikow Lakotow, Czejenow
i Arapahow opuscili swe wioski nad strumieniem Cherry Creek i ruszylo w kierunku Julesburga, to
te wielka watahe prowadzili Lakoci, ktorzy lepiej znali rancza i stacje dylizansow lezace w okolicy
tej osady niz Czejeni. Czyli ze mimo faktu ze to byly teoretycznie ziemie Czejenow to Lakoci czesciej
tam przebywali i lepiej je znali.
(Grinnell pisze w 'The Fighting Cheyennes' na str. 182: "The Sioux led the march because they knew
the location of the ranches and stations near Julesburg better than the Cheyennes, who did not often
visit that region." A w 'Life of George Bent' na str. 181: "The Sioux knew this country north of the
South Platte best, and so their chiefs led the march and picked out the camping places.")
3.Wskutek waśni zakonczonych zabiciem jednego z wodzow, nastapil podzial szczepu na
Polnocnych i Poludniowych Oglala. Mniej liczni Poludniowi Oglala przeniesli sie na poludnie
od rzeki Platte, na ziemie nalezace do Poludniowych Czejenow. Poludniowi Oglala docierali nawet
nad Arkansas.)
Prawde powiedziawszy to Brule dotarli nad Arkansas jeszcze przez Poludniowymi Oglalami.
Otoz gdy handlarz Bent wybudowal fort nad ta rzeka, wyslal goncow do Brulow z zaprosinami.
Brule znali Benta poniewaz ten poprzednio handlowal na ich ziemiach. (Do wyprawy Brulow
- a wlasciwie jednego z ich podszczepow - nad Arkansas doszlo w 1828 roku. W drodze powrotnej
Brule natkneli sie na Paunisow i stoczyli zwycieska potyczke.)
4.Oglala Szalonego Konia i ich sojusznicy zajeli ziemie lezace na zachod od rzeki Prochowej (Powder).
Otoz gdy Wrony sprzedali swe ziemie w zamian za rezerwat, Lakoci weszli na nie uznajac je za swoje.
Tak wiec pod koniec lat 1860 granica miedzy Lakotami i Wronami nie przebiegala juz wzdluz rzeki
Prochowej ale wzdluz Gor Wielkorozca. Grupy Lakotow i Czejenow zapuszczaly sie nawet na zachod
od tych gor. Na tych ziemiach Lakoci stoczyli slynne bitwy z armia USA w tym tzw. Masakra oddzialu
Fettermana, calkowite rozbicie oddzialu Generala Custera nad Little Bighorn, itd. Setki "bladych
twarzy" stracilo zycie w tych krwawych wojnach.
5.Hunkpapa Siedzacego Byka i ich sojusznicy zajeli ziemie lezace miedzy rzekami Yellowstone i
Missouri poprzednio nalezace do Gros Ventres, Assiniboinow i Wron. Na tym obszarze mialy miejsce
ostatnie walki Siedzacego Byka i jego zwolennikow z oddzialami armii amerykanskiej. Potem Indianie
wycofali sie do Kanady.
Na wiosne 1871 roku ponad 6.000 mezczyzn, kobiet i dzieci Nakotow (szczep Yanktonai) i Dakotow
(uciekinierzy po powstaniu w Minnesocie w 1862) przenioslo sie ze swoich ziem lezacych na wschod
od Missouri do Montany, nad rzeka Mleczna. Zwabila ich do tego obszaru obfitosc bizonow. Wkrotce
sladem Nakotow i Dakotow poszla grupa Lakotow zlozona z Hunkpapow i ich sojusznikow. Poniewaz
te ziemie nalezaly do Gros Ventres, Assiniboinow i Kri wiec wkrotce rozpoczely sie walki.
Dla Indian zamieszkujacych doline rzeki Mlecznej Amerykanie utworzyli duzy rezerwat i wybudowali
Fort Belknap w ktorym Indianie mogli odbierac porcje zywnosciowe i inne rzeczy. Wojsko takze staralo
sie zapobiegac konfliktom miedzy plemionami na terenie rezerwatu. Handlarze z Fortu Peck przybywali
do rezerwatu aby kupic skory i futra od Indian. W kilku takich spotkaniach handlowych uczestniczyl
Siedzacy Byk.
Oczywiscie Lakoci nie zamierzali zostac w rezerwacie. Po odebraniu racji zywnosciowych odeszli aby
walczyc na poludniu z Wronami i zolnierzami. Podczas jednego ze spotkan Hunkpapow z agentem do
spraw indianskich w Montanie, Andrew Simmonsem, w Listopadzie 1871, wodz Czarny Ksiezyc
domagal sie aby biali opuscili Fort Buford i osiedle polozone u ujscia rzeki Muszelkowej. Czarny Ksiezyc
wyjasnil ze ziemie polozone w centralnej Montanie, w tym takze wokol ujscia rzeki Muszelkowej, zostaly
zabrane Wronom i Gros Ventres i teraz naleza do Lakotow. (Utley pisze na str. 95: "[...] and abandon
Fort Buford and the settlement at the mouth of the Musselshell. This country belonged to the Lakotas.
They had taken it away from the Crows and Gros Ventres, and now if necessery, the young men would
throw their lives away fighting the soldiers.")
wtorek, 12 czerwca 2012
Rezerwaty Indian cz I
Rezerwat Indian – autonomiczny obszar przeznaczony dla tubylczych ludów Ameryki (Indian), ustanowiony przez dane państwo (lub jego jednostkę administracyjną, np. stan, prowincję) – zazwyczaj w celu ochrony terytorium, tożsamości, integralności, odrębności i innych praw tubylczej grupy, będącej jego właścicielem lub użytkownikiem.
Ewolucja i zróżnicowanie
Historycznie, rezerwaty Indian stanowiły ważną część systemu kolonizacji kontynentów amerykańskich przez Europejczyków oraz jeden z typowych sposobów podboju i kontrolowania ludności tubylczej. Z czasem rezerwaty Indian stały się albo elementem polityki integracji mniejszości etnicznych (USA, Kanada), albo formą ochrony izolowanych społeczności tubylczych (Amazonia).
W poszczególnych krajach obu Ameryk różna jest ich liczba, wielkość i status prawny. Sposób ich tworzenia, szczegółowe założenia, wyznaczane cele oraz odbiegająca nierzadko od oficjalnych deklaracji praktyka funkcjonowania indiańskich rezerwatów od początku budziły – i do dziś budzą – rozliczne kontrowersje (nie tylko wśród samych Indian, którzy dostrzegają też dobre strony ich istnienia i raczej nie oczekują ich likwidacji, lecz poszerzenia zakresu autonomii i rozmiarów pomocy).
Historia
Zabudowania i farmy Indian w rezerwacie, w 1943 r. Stan Nowy Meksyk.
W przeszłości władze kolonialne w Ameryce Północnej i Południowej wyznaczały ludności tubylczej rezerwaty i inne wydzielone terytoria (np. Terytorium Indiańskie na zachód od Missisipi), by oddzielić Indian od obszarów przeznaczonych pod osadnictwo, eksploatację bogactw naturalnych, przemysł, transport i inną zewnętrzną działalność. Czasami były to obszary wyznaczane Indianom teoretycznie na stałe (dopóki trawa będzie rosnąć, a rzeki będą płynąć..., choć w miarę rozwoju kolonizacji zwykle je redukowano). Kiedy indziej były to twory z założenia tymczasowe, mające istnieć do czasu takiego czy innego rozwiązania "problemu indiańskiego". Na rezerwaty wyznaczano zwykle tereny marginalne – odległe od skupisk ludzkich, niedostępne i z punktu widzenia ówczesnych władz mało atrakcyjne (na niektórych odkrywano później złoża cennych surowców, co powodowało kolejne zmiany granic rezerwatów, przesiedlenia i konflikty, a niektórym Indianom zapewniło z czasem źródła niebagatelnych dochodów z tytułu dzierżawy praw do ich eksploatacji).
Zgromadzenie i izolowanie niezależnych (nierzadko wrogo nastawionych, zwykle wędrownych i "niepokornych") grup Indian w rezerwatach miało na celu początkowo odseparowanie ich, a w późniejszym okresie podporządkowanie władzom państwowym, zapewnienie bezpieczeństwa i porządku na kolonizowanych terenach oraz zmianę dotychczasowego – mniej lub bardziej "pierwotnego" – stylu życia i gospodarowania tubylczych społeczności plemiennych na bardziej pożądany przez władze ("cywilizowany"). Procesy te w różnych okresach historii i regionach Ameryki miały miejsce z rozmaitym nasileniem, przy różnym stopniu oporu Indian (bunty, powstania, ale i próby naśladownictwa białych sąsiadów – Pięć Cywilizowanych Plemion) i z rozmaitym skutkiem, a charakter rezerwatów – i stosunek samych Indian do nich – ulegał istotnym nierzadko zmianom (o czym należy pamiętać, by nie tworzyć fałszywych uogólnień).
Przesiedlanie kolejnych plemion i ustalanie granic rezerwatów Indian odbywało się niemal zawsze pod presją kolonizatorów i nierzadko w wyniku przegranych przez Indian konfliktów zbrojnych, choć np. w Ameryce Północnej granice wielu z nich (podobnie jak inne szczegóły relacji tubylczych plemion z władzami kolonialnymi) do połowy XIX w. regulowały traktaty zawierane przez przedstawicieli władz z wodzami poszczególnych plemion.
Pierwsze rezerwaty w Ameryce Północnej powstały z tak zwanych "rozmodlonych miast", osiedli indiańskich, w których biali prowadzili intensywną działalność "cywilizacyjną", polegającą przede wszystkim na nawracaniu na chrześcijaństwo i nauczaniu podstaw życia w białym społeczeństwie. Nawróceni musieli wyzbyć się większości tradycji, poligamii, tradycyjnego sposobu ubierania itp. Osiedlaniu Indian w rezerwatach towarzyszyła przemoc ze strony białych i zbrojny lub bierny opór Indian. Jedną z ustaw nadających przymusowym wysiedleniom pozory legalności była ustawa o przesiedleniu Indian (ang. Indian Removal Act) z 1830 r., podpisana przez prezydenta USA Andrew Jacksona.
W okresie rezerwatowym liczba tubylczej ludności Ameryki Północnej (szacowana w okresie pierwszych kontaktów z Europejczykami nawet na kilkanaście milionów) dramatycznie zmalała. Według urzędowego sprawozdania ministra spraw wewnętrznych USA z 1891 r., w 1890 r. w rezerwatach i szkołach z internatami pozostających pod kontrolą Biura do spraw Indian mieszkało 133 382 Indian (nie licząc Alaski). Rezerwaty były stosunkowo niewielkie, co dla ludów żyjących głównie z myślistwa oznaczało prawie zawsze głód, zwłaszcza że olbrzymie stada bizonów zniknęły z tych terenów zupełnie, z różnych powodów (np. susze w latach 1845-65, liczne polowania). Do zwalczania buntujących się Indian wykorzystywano regularną armię, oddziały ochotników i tzw. policję indiańską. Wielu Indian umierało z powodu nieznanych im wcześniej chorób, na które byli nieodporni, oraz z zimna i niedożywienia.
Edukacja Indian mieszkających w rezerwatach
Ze wspomnianego wyżej sprawozdania wynikało, że w 1891 r. rząd amerykański łożył na oświatę Indian stosunkowo niewielką sumę ok. 2 mln dolarów rocznie. Według tego samego sprawozdania naukę pobierało w owym czasie około 18 tysięcy indiańskich uczniów. Nauka ta – w większości w położonych z dala od rodzinnych rezerwatów surowych szkołach z internatami – była obowiązkowa i przymusowa, a Indianie często opierali się jej, starając się zatrzymać dzieci w domu i nie pozwolić na zerwanie więzi rodzinnych i kulturowych. Praktyka ta – z niewielkimi modyfikacjami – trwała w USA i Kanadzie do II połowy XX w. i jest obecnie źródłem wytaczanych przez ofiary systemu procesów o odszkodowania z tytułu licznych przypadków dyskryminacji, prześladowań, maltretowania i molestowania indiańskich dzieci w tych placówkach.
poniedziałek, 11 czerwca 2012
niedziela, 10 czerwca 2012
sobota, 9 czerwca 2012
indianie kanadyjscy
- Grupa Pacyficzna (Wybrzeże Oceanu Spokojnego i Góry Nadmorskie)
- Saliszowie Nadmorscy (Saliszowie Wybrzeża, Coast Salish)
- Cowichan
- Musqueam
- Nanaimo
- Shishalh (Sechelt)
- Snuneymuxw (Nanaimo)
- Squamish
- Tsawwassen
- T'Souke (Sooke)
- Dakelh (Carrier)
- Dene-thah (Slavey)
- Gitksan
- Haida
- Hesquiat
- Koskimo
- Ktunaxa (Kootenay)
- Kwakiutl (Kwakwaka'wakw)
- Haisla
- Heiltsuk
- Weewaikai (Cape Mudge)
- Wewaykum (Campbell River)
- Nisga'a
- Nuu-chah-nulth (Nootka)
- Tla-o-qui-aht (Clayoquot)
- Nuxálk (Bella Coola)
- Okanagan
- Secwepemc (Shuswap)
- Songhees (Songish)
- Tsilhoqot'in (Chilcotin)
- Tlingit
- Tsimshian
- Wet'suwet'en
- Anishinabe (Odżibuejowie, Ojibwa)
- Czarne Stopy (Blackfeet)
- Chipewyan
- Kainah (Blood)
- Nakoda (Assiniboine)
- Okanagan
- Peigan
- Kri Prerii (Prairie Cree)
- Odżibuejowie Prerii (Prairie Ojibwa)
- Siksika (Blackfoot)
- Siuksowie (Sioux)
- Stoney
- Tasttine (Bobry, Beaver)
- Tsuu T'ina (Sarcee)
- Grupa Lasów Północno-Wschodnich[edytuj]
- Kri (Cree)
- Innu (Montagnais i Naskapi)
- Ojibwe
- Mississauga
- Ottawa (Odawa)
- Saulteaux
3.Grupa Regionu Atlantyckiego
- Beothuk (wymarli)
- Innu (Labrador)
- Maliseet (Malecite)
- Mikmakowie (Mi'kmaq, Micmac)
- Passamaquoddy
- Grupa Doliny św. Wawrzyńca[edytuj]
- Algonkinowie (Algonquin)
- Irokezi (Iroquois)
- Kajugowie (Cayuga)
- Mohawkowie (Mohawk)
- Oneidowie (Oneida)
- Onondagowie (Onondaga)
- Senekowie (Seneca)
- Tuscarora
- Delawarowie (Delaware)
- Neutral (Ongniaahra)
- Tobacco
- Huroni (Huron)
4.Grupa Arktyczna
- Dene
- Chipewyan
- Sahtu
- Slavey
- Tli Cho
piątek, 8 czerwca 2012
czwartek, 7 czerwca 2012
indiańskie szkoły
Rząd uznał nauczanie dzieci za główny krok w kierunku
przystosowania Indian do nowego ycia i wrosniecia w społeczenstwo białych
Amerykanów. W Indianskim Biurze (Indian Bureau) powstał Wydział Nauczania
(Education Division). W rezerwatach zakładano szkoły dzienne i internatowe.
Wa niejszymi szkołami internatowymi były: słynna szkoła przemysłowa zało ona
przez kapitana Pratta w Carlisle w Pensylwanii, Hampton w Wirginii, Chilocco
na Terytorium Indianskim, Genoa w Nebrasce, Lawrence w Kansas;e i Forst
Grove w Oregonie. W 1887 r. w 117 szkołach internatowych uczyło sie 2020
młodzie y i 2500 dzieci w szkołach dziennych. Dakotowie nie chcieli posyłac
dzieci do szkół, gdzie robiono z nich „imitacje białych ludzi”. Agenci rzadowi
stosowali represje wobec opornych, zmniejszali racje ywnosciowe i nakładali na
rezerwaty kontyngenty dzieci majacych chodzie do szkoły.
"Złoto Gór Czarnych"
środa, 6 czerwca 2012
Liczebność Dakotów
Siouxowie byli i sa jednym z najliczniejszych plemion indianskich Ameryki Polnocnej. Przy czym Lakoci sa znacznie liczniejsi niz ich bracia Dakota i Nakota. Ponizej jest liczebnosc plemion i szczepow indianskich pod koniec XX wieku:
- Czirokezi - 301.000
- Nawahowie - 298.000
- Czipeweje - 215.000 (w USA i Kanadzie)
- Irokezi - 125.000 (w USA i Kanadzie)
- Lakota Siouxowie - 55.000
- Kri - 32.000 (w USA i Kanadzie)
- Czarne Stopy - 32.000 (w USA i Kanadzie)
- Seminole - 18.000
- Osedzowie - 15.500
- Czejeni Polnocni i Poludniowi- 15.000
- Komancze - 14.800- Szoszoni - 12.200
- Wrony - 12.000
- Kiowa - 11.000
- Utahowie - 10.000
- Plaskie Glowy - 6.600
- Caddo - 5.400
- Assinoboini - 5.200 (w USA i Kanadzie)
- Arapaho Polnocni i Poludniowi- 5.000
- Kickapoo - 4.800
- Arikara - 4.000
- Gros Ventres - 3.600
- Saukowie i Lisy - 3.400
- Paunisi - 3.200
- Apacze Jicarilla - 3.200
- Apacze Mescalero - 3.000
- Apacze Lipan - 2.800
- Wichita - 2.600
- Iowa - 2400
- Nez Perces - 2.400
- Oto i Kansa - 800
- Tonkawa - 600
- Karankawa - 200
Tak wiec pod koniec XX wieku narod Lakotow liczyl okolo 55.000 osob.
Dla porownania podam ze w 1840 Lakoci liczyli 11.500 osob, a w 1860
ponad 13.500 mezczyzn, kobiet i dzieci.
Ponizej jest liczebnosc poszczegolnych szczepow Lakotow w 1870.
Brule - 3.200 osob
Oglala - 2.600
Miniconju - 2.350
Hunkpapa - 2.250
Czarne Stopy - 1.600
Bez Lukow - 1.600
Dwa Kotly - 1.050
UWAGA: nalezy pamietac ze tylko 25 % stanowili mezczyzni, a reszta to kobiety (35 %) i dzieci (40 %). Z tych 25 % przypadajacych na mezczyzn danego szczepu tylko czesc stanowili ci w wieku 17/18 - 35 lat, a wiec typowi wojownicy. Starsi mezczyzni nie czesto brali udzial w wyprawach wojennych. Za to w obronie wsi bral udzial kazdy z nich.
http://web2.airmail.net/napoleon/_LAKOTA_SIOUX.htm#_i_ich_liczebnosc
wtorek, 5 czerwca 2012
Traktaty Dakotów z Amerykanami
- traktat z Siuksami 1805 r.
- traktat z Siuksami Yankton 1815 r.
- traktat z "The Sioux Of The Lakes" 1815 r.
- traktat z "The Sioux Of The St. Peter's River" 1815 r.
- traktat z Siuksami 1816 r.
- traktat z Siuksami Hunkpapa 1825 r.
- traktat z "The Sioune And Oglala Tribes" 1825 r.
- traktat z Siuksami Teton, Yankton, Yanktonai 1825 r.
- traktat z Sauk And Foxes 1830 r.(Mdewakanton, Wahpekute,Wahpeton,Sisseton,Yankton, Santee)
- traktat z Indianami Oto 1836 r. (Yankton, Santee)
- traktat z Siuksami 1836 r. (wrzesień)
- traktat z Siuksami 1836 r. (listopad)
- traktat z Siuksami 1837 r.
- traktat z Siuksami Yankton 1837 r.
- traktat z Siuksami Sisseton i Wahpeton 1851 r.
- traktat z Siuksami Mdewakanton i Wahpekute 1851 r.
- traktat z Siuksami (fort Laramie) 1851 r.
- traktat z Siuksami Mdewakanton i Wahpekute 1858 r.
- traktat z Siuksami Sisseton i Wahpeton 1858 r.
- traktat z Siuksami Yankton 1858 r.
- traktat z Siuksami Blackfeet 1865 r.
- traktat z Siuksami Miniconjou 1865 r.
- traktat z Siuksami Brule (Dolnymi) 1865 r.
- traktat z Two Kettle 1865 r.
- traktat z Sans Arcs 1865 r.
- traktat z Hunkpapa 1865 r.
- traktat z Yanktonai 1865 r.
- traktat z Górnymi Yanktonai 1865 r.
- traktat z Oglala 1865 r.
- traktat z Sisseton i Wahpeton 1867 r.
- traktat z Siuksami: Brule, Oglala, Miniconjou, Yanktonai, Hunkpapa, Blackfeet, Cuthead, Two Kettle, Sans Arcs, Santee (i z Indianami Arapaho) 1868 r. porozumienie z Sisseton i Wahpeton 1872 r. (nie zostało zatwierdzone) poprawka do porozumienia z Siuksami (Sisseton, Wahpeton) 1873 r. porozumienie z "The Sioux of Various Tribes" (z Siuksami Różnych Plemion) 1882-83 r.-agencje: Pine Ridge, Rosebud,Standing Rock,Cheyenne River, Lower Brule (nie zostało zatwierdzone)
poniedziałek, 4 czerwca 2012
niedziela, 3 czerwca 2012
piątek, 1 czerwca 2012
Indiańska policja
Indiańska policja została zorganizowana we wszystkich agencjach w
rezerwatach na podstawie ustawy kongresowej z dnia 27 maja 1878 r. Wielu
wojowników garneło sie do słu by w policji, poniewa w pewnym sensie
przypominała im ona dawne indianskie stowarzyszenie ołnierskie. Do
obowiazków policji nale ało: przestrzeganie porzadku, niedopuszczanie do
nielegalnego handlu napojami alkoholowymi oraz sciganie naruszajacych ten
zakaz, pełnienie stra y podczas wydawania renty w gotówce i towarach,
opiekowanie sie własnoscia rzadowa, odszukiwanie sprawców kradzie y i
zwracanie włascicielom ukradzionych im rzeczy, chwytanie złodziei drewna z lasu
i sciganie innych przestepstw, doprowadzanie do szkoły dzieci uchylajace sie od
nauki, aresztowanie wszystkich wchodzacych w konflikt z prawem.
Indianscy policjanci z powszechna indianska sumiennoscia wzorowo
wypełniali swe obowiazki. W zamian policjant otrzymywał mały domek,
dodatkowe racje ywnosciowe oraz od 10 do 15 dolarów miesiecznie. Nale y
dodac, że Dakotowie, którzy nie chcieli uznac podboju białych Amerykanów,
uwa ali indianskich policjantów za renegatów.
"Złoto Gór Czarnych"
czwartek, 31 maja 2012
Wovoka i Taniec Ducha
Był to obrzed Tanca Ducha, którego nazwa wywodziła sie z
wierzenia e Indianie znów połacza sie na Ziemi ze zmartwychwstałymi zmarłymi.
Religia powstała około 1870 r. w Newadzie w plemieniu Paviotso. „W 1888 r.
krewny proroka, trzydziestopiecioletni szaman Wovoka (The Cutter - Ten, Który
Tnie), wznowił wyznanie. Po smierci swego ojca, szamana Tavibo (Biały
Człowiek), Wovoka był wychowywany przez białego ranczera, po którym otrzymał
nazwisko Jack Wilson. Wovoka zapadł na niebezpieczna febre. W malignie -
wyobraził sobie, e został zabrany do Krainy Wielkiego Ducha i tam wprost od
Boga Indian otrzymał posłannictwo. Według jego przepowiedni na Ziemie miał
zstapic mesjasz i odrodzic dawny swiat indianski. Wovoka zakazywał walk i
nakłaniał do cieszenia sie pokojowym yciem. Do tej epokowej zmiany, która
miała wkrótce nastapic, Indianie powinni sie przygotowac, spiewajac wskazane
przez proroka piesni oraz tanczac obrzedowy Taniec Ducha. W tancu niektórzy
tancerze zapadali w hipnotyczne transy powodujace wizje. Nowa religia zawierała
pierwiastki poganskie przeplatane naukami chrystianizmu. Wyznanie wznowione
przez Wovoktym razem rozprzestrzeniło sie na Wielkich Równinach, do czego
przyczyniła sie niezwykle cie ka sytuacja plemion w rezerwatach oraz koleje
ułatwiajace podró e. Taniec Ducha przejeli Dakotowie, Arapahowie, Szejenowie i
Kiowowie, ale jedynie Tetoni wprowadzili do nowej religii akcenty wojenne.
Własnie Kopiacy Niedzwiedz Niski Byk uatrakcyjnili religie teza, e znienawidzeni
biali ludzie maja bezpowrotnie zniknac z powierzchni Ziemi, a obrzedowe
„koszule ducha” ochronia Indian przed ich kulami. Po upadku powstania
Dakotów uprawianie obrzedu samoistnie wygasło.
"Ostatnia walka Dakotów"
wtorek, 29 maja 2012
Paunisi
Paunisi [ang.: Pawnee], główne plemię należące do grupy Kaddo (Caddo, język z rodziny kaddo. Nazwa „Pawnee”, nadana tym Indianom ok. 1600 r. przez białych, mogła wywodzić się od słowa pariki, czyli „róg” (symbolizujący ich sposób noszenia loku skalpowego), lub też od parisu, co znaczy „myśliwi”.
We wczesnych czasach historycznych stanowili konfederację utworzoną przez cztery plemiona: Chaui (lub Grand Pawnee), Kitkehahki (lub Republican Pawnee), Pitahauerat (lub Tapage Pawnee) oraz Skidi (lub Skiri Pawnee). Te cztery plemiona wędrując z południa w górę rzeki Kansas rozdzieliły się na dwie grupy. Jedna z nich osiadła na równinach południowo-zachodniej Nebraski (USA) i obejmowała następujące plemiona: Chaui (zamieszkiwali nad Południową i Północną Platte), Pitahauerat (nad rzeką Kansas i w okolicach rzeki Smoky Hill) i Kitkehahki (na brzegach rzeki Republican), druga zaś grupa, Skidi, osiedliła się we wschodniej Nebrasce wzdłuż rzeki Niobara oraz wzdłuż wschodnich brzegów Missouri, to jest od miejsca, gdzie łączy z nią swe wody rzeka Big Sioux aż do ujścia rzeki Platte we wschodniej części stanu Iowa.
Tak wschodnia grupa, jak i zachodnia mieszkały w stałych osiedlach prowadząc osiadły tryb życia, hodowały rośliny domowe i polowały, z tym, że Paunisi zachodni w dużej mierze opierali swą egzystencję na polowaniu na bizony, a Paunisi wschodni uprawiali na większą skalę rybołówstwo. Paunisi należeli do tych Indian prerii, którzy nawet po przejęciu koni nadal wiedli półosiadły tryb życia. Zamieszkiwali długie wielorodzinne domy typu półziemianki.
Paahukatawa, przedstawiciel plemienia Paunisów.
W ich religii dominował kult gwiazd, składanie ofiar z dziewcząt, co zapewne związane było z wpływami mezoamerykańskimi. Posiadali federacyjny system polityczny, władza należała do 8-osobowej rady i naczelnego wodza; wybitnym wodzem Paunisów był → Petalesharo. W życiu społecznym uznawali zasadę matrylinearności i matrylokalności.
Hiszpanie pod dowództwem Coronado pierwsi natknęli się na Paunisów około 1641 r., potem dopiero na początku XVIII w. usłyszeli o nich Francuzi i zaczęli wysyłać kupców do ich osiedli. Paunisi prowadzili ciągłe walki z sąsiednimi plemionami, szczególnie z → Dakotami i → Czejenami. Z początku napadali także na białych kupców, traperów i karawany osadników, lecz mimo to utrzymywali dość przyjazne stosunki z rządem Stanów Zjednoczonych i dostarczali zwiadowców armiom rządowym. Później próbowali przyswoić sobie sposób życia narzucony przez białych. Współcześnie są farmerami, nominalnie są metodystami, w praktyce wyznają jednak → pejotyzm (Amerykański Kościół Tubylczy).
Traktatami z 1833, 1848, 1867 i 1876 r. zrzekli się swych ziem w Nebrasce i ostatecznie w 1892 r. osiedli w Oklahomie. W przeciwieństwie do plemion, które stawiały zacięty opór białym, współpraca Paunisów z rządem USA nie uratowała ich od zagłady. Epidemie ospy pochłonęły u nich około 5 tys. osób, epidemie cholery około 3 tys., a trudy związane z przesiedleniem na → Terytorium Indiańskie – 1500 osób. W 1780 r. Paunisów było ok. 10 tys., w 1849 r. zmaleli do 4,5 tys., w 1906 r. liczyli już tylko 649 osób, a w 1940 r. – 687. W 1964 r. w rezerwacie w Oklahomie żyło 1149 Paunisów.
http://wigwam02.republika.pl/Wigwam22/pliki/plemiona22.html
poniedziałek, 28 maja 2012
wskrzeszając marzenia
Jak samotny oszczep
przez rzucającego zapomniany,
wbity w ziemię zimną.
tak tkwię w tym, świecie.
Wokół mnie jak strzały
opadłe po bitwie,
ci co przyjaciółmi być mieli,
ci co wokół mnie żyją.
Ponad mną góry trudności
jak skały monumentalne
piętrzą swe szczyty.
A niebo pokrywają chmury smutku,
chmury zapomnienia..
Tylko nieliczne,
ciche,
subtelne promienie nadziei,
niczym zorza poranna na niebie
wskrzeszają marzenia.
Subskrybuj:
Posty (Atom)










